Enerji tüketimi ekonomik gelişmenin ve sosyal refahın en önemli göstergelerinden biridir. Bir ülkede kişi başına düşen enerji üretimi ve/veya tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımından büyük önem arz etmektedir. 2005 yılı başı itibariyle Türkiye’de kişi başına elektrik enerjisi tüketimi brüt 1950 kWh’ye ulaşmış olmasına rağmen, bu rakamın Avrupa’da yaklaşık 6500 kWh/kişi ve dünya ortalamasının ise 2350 kWh/kişi olduğu dikkate alınırsa; ülkemiz için kişi başına düşen elektrik enerjisi tüketiminin oldukça düşük seviyede olduğu gözlenmektedir. Bu nedenle, başta yenilenebilir enerji olmak üzere, enerji arzının artırılmasının gereği ortadadır.

Ülkemiz hızlı bir sosyal ve ekonomik gelişim göstermektedir. Bu gelişmeye paralel olarak gereksinim duyulan enerji; dışa bağımlı ve fosil kökenli enerji kaynakları yerine öncelikle yerli enerji kaynaklarından elde edilmelidir. Kesintisiz, kaliteli, güvenilir ve ekonomik enerji elde etmek üzere hazırlanan projelerin; çevreye olumsuz etkilerinin yenilenebilir enerji kaynaklarında olduğu gibi en az olmasına dikkat edilmelidir.

Ülkemizin uzun dönem enerji talebini belirlemek üzere T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı koordinatörlüğünde DPT, Hazine, EPDK ve diğer ilgili kuruluşların katılımı ile yapılan talep projeksiyonu çalışmaları sonuçlarına göre;

* Genel enerji talebimizin 2010 yılında 126 milyon TEP’e, 2020 yılında ise 222 milyon TEP’e ulaşması beklenmektedir.

* 2003 yılı sonu itibariyle 141,2 milyar kWh olarak gerçekleşen elektrik enerjisi tüketiminin 2010 ve 2020 yıllarında sırasıyla yüksek senaryoda 242 milyar kWh ve 499 milyar kWh, düşük senaryoda ise 216 milyar kWh ve 406 kWh, aynı yıllar için puant güç talebinin yüksek senaryoya göre 39.000 MW ve 79.000 MW civarında olması beklenmektedir. 2003 yılında 35.587 MW olan elektrik enerjisi toplam kurulu gücümüz 2004 yılı sonunda 37.480 MW’a ulaşmış olacaktır.

2005 yılında, ülkemizin birincil enerji kaynakları üretimi 23,8 Mtep (Milyon Ton Petrol Eşdeğeri), genel enerji tüketimi ise 83,8 Mtep olarak gerçekleşmiştir. Genel enerji tüketiminde %38 ile petrol en büyük payı almış olup, bunu %27 ile kömür, %23 ile doğal gaz, geri kalan %12’lik bölümü ise hidroelektrik dahil olmak üzere yenilenebilir kaynaklar oluşturmuştur.

2005 yılı itibariyle ülkemiz birincil enerji talebinin ancak %23’ü yerli kaynaklar ile karşılanmıştır. Bu oranın 2010 yılında %29, 2020 yılında ise %30’a ulaşması beklenmektedir. Enerji güvenilirliği açısından dışa bağımlılığı kabul edilebilir düzeylerde tutmak, enerji güvenliği ve çeşitliliğinin arttırılması amacıyla, yenilenebilir enerji kaynaklarımıza gereken önem verilmeli ve istihdam da göz önünde tutularak, enerji üretiminin bu kaynaklardan sağlanmasına özen gösterilmelidir.

Gerek ülkemizin imzaladığı İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinde ve gerekse Kyoto Protokolü ile Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin direktiflerinde potansiyel mevcutsa yenilenebilir enerji kaynaklarının konut, işyerlerinin ısıtılmasında ve elektrik üretiminde kullanılması zorunlu kılınmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılma potansiyelinin hali hazırda yeterince kullanılmaması nedeni ile, ülkelerin yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılmasını teşvik etmesi, öncelik vermesini yükümlülük olarak getirmiştir. Bunun mahalli istihdam yaratacağı, toplumsal dayanışma üzerinde olumlu etki yapacağı, sera gazı emisyonlarını düşüreceği ve enerji güvenliğini sağlayacağı özellikle vurgulanmıştır.  Sera gazı emisyonunun düşürülmesi ancak yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılmasına bağlıdır.

Son yıllarda, dünya ülkelerinde, tek enerji kaynağına bağlı kalmamak gerektiği düşüncesi hâkim olunmuş ve enerji güvenliği kavramı ortaya çıkmıştır. Yine, son yıllarda ortaya çıkan çevre bilinci, fosil yakıtlara dayalı enerji üretimi ve tüketiminin bölgesel ve küresel seviyede çevreye zararlı olduğunun anlaşılmasını sağlamıştır. Yenilenebilir enerjide böyle bir problem yoktur ve çevre dostu enerji kaynaklarıdır. Gerek enerjide ithalat bağımlılığının azaltılması gerekse arz güvenliğinin sağlanması bakımından yenilenebilir enerji kullanımı, ülkemiz ulusal enerji politikası açısından son derece önemlidir.

Avrupa Parlamentosu’nun 2001/77/EC sayılı Direktifi ile, Avrupa Birliği içinde:

-          enerji kaynaklarının emniyeti ve çeşitlendirilmesinin sağlanması,

-          çevre koruma,

-          sosyal ve ekonomik uyum

açısından, enerji tüketiminin % 12’sinin yenilenebilir kaynaklar vasıtasıyla sağlanması hedeflenmektedir. Bu hedef, elektrik enerjisi açısından % 22.1’e karşılık gelmektedir. Bu hedef doğrultusunda;

10.05.2005 tarihinde T.B.M.M Genel Kurulunda kanunlaşıp 17.05.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5346 Sayılı Yenilenebilir Enerji Kanunu ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nda da tanımlandığı üzere; Yenilenebilir enerji kaynakları (YEK), Hidrolik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle, biyogaz, dalga, akıntı enerjisi ve gel-git gibi fosil olmayan enerji kaynaklarıdır.

5346 Sayılı Yenilenebilir Enerji Kanunun amacı; yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesidir.

Yenilenebilir Enerjiye güç veren bazı faktörler:

* Kyoto Protokolü’nün çok uluslu şirketlere olan etkisi

* EU Emisyonları Ticaret Sistemi

* Petrol fiyatları

* ABD’nin enerji üretim vergi indirimidir.

KÖŞE YAZARLARIMIZ

Dergimizin 3. Sayısı Çıktı